Europa Środkowo-Wschodnia (CEE) stała się jednym z najbardziej dynamicznych regionów dla badań inżynieryjnych i technologicznych. Dzięki rosnącej liczbie publikacji naukowych, zwiększającej się globalnej widoczności oraz rosnącym inwestycjom instytucjonalnym region przyciąga uwagę całego ekosystemu akademickiego.

W poniższym wywiadzie Joshua Horowitz, International Area Manager w IEEE, dzieli się swoją perspektywą na temat kluczowych trendów kształtujących badania w regionie CEE - od dynamicznie rozwijających się dyscyplin i innowacji napędzanych sztuczną inteligencją po ewoluującą rolę bibliotek i przyszłość publikowania naukowego.

Zastrzeżenie: Poniższe opinie i poglądy należą wyłącznie do Joshuy Horowitza i nie reprezentują organizacji IEEE.

Badania regionalne i rozwój

Jak IEEE ocenia rozwój badań inżynieryjnych i technologicznych w Europie Środkowo-Wschodniej w ostatnich latach?

Badania techniczne prowadzone przez uczelnie Europy Wschodniej i Środkowej odnotowały bardzo szybki rozwój w ciągu ostatnich pięciu lat. Wzrost ten najlepiej widać poprzez zwiększoną liczbę czytelników, wysokie wykorzystanie subskrybowanych zasobów (liczba pobrań i zamówień materiałów) oraz rosnącą aktywność publikacyjną autorów z regionu.

Które obszary badawcze w tym regionie wykazują największy wzrost lub potencjał globalny?

Elektrotechnika i elektronika, systemy informacyjne oraz telekomunikacja pozostają bardzo silnymi dziedzinami o stabilnym wzroście. Inżynieria lotnicza i kosmiczna oraz inżynieria kwantowa to dynamicznie rozwijające się obszary, w których pojawia się wiele nowych odkryć i inicjatyw badawczych, podczas gdy sztuczna inteligencja, robotyka, teledetekcja i inżynieria oprogramowania również należą do silnych dyscyplin.

Badania techniczne prowadzone przez uczelnie Europy Wschodniej i Środkowej odnotowały bardzo szybki rozwój w ciągu ostatnich pięciu lat. Wzrost ten najlepiej widać poprzez zwiększoną liczbę czytelników oraz wysokie wykorzystanie subskrybowanych zasobów...

Joshua Horowitz
International Area Manager
IEEE
Które nowe produkty IEEE lub ulepszenia platformy wzbudzają największe zainteresowanie instytucji i jakie efekty obserwujecie do tej pory?

Obserwujemy bardzo pozytywne zainteresowanie nowymi narzędziami sztucznej inteligencji opracowanymi dla platformy Xplore, które obecnie znajdują się w fazie testów beta i zostaną uruchomione w czerwcu. IEEE Xplore AI Research Suite to nowy zestaw funkcji opartych na sztucznej inteligencji, które usprawniają korzystanie z IEEE Xplore. Funkcje te umożliwiają użytkownikom łatwe wyszukiwanie i odkrywanie interesujących artykułów zarówno od IEEE, jak i innych wydawców STEM, przyspieszają zrozumienie pojedynczych publikacji oraz pomagają uzyskiwać nowe wnioski badawcze.

Jest to również jedyny asystent badawczy AI, który umożliwia przeszukiwanie zarówno pełnych tekstów, jak i metadanych recenzowanych artykułów i materiałów konferencyjnych IEEE, wykorzystując silnik zoptymalizowany specjalnie pod kątem treści IEEE w celu uzyskania wyższej jakości wyników. W niedawnym teście porównawczym narzędzie osiągnęło trzykrotnie lepsze wyniki jakościowe we wszystkich kluczowych wskaźnikach.

Jeśli chodzi o eBooki IEEE, które kolekcje cieszą się obecnie największym zainteresowaniem i w jaki sposób najnowsze dodatki wspierają priorytety instytucji, takie jak doskonałość badawcza, jakość nauczania czy koncentracja na nowych technologiach?

Od momentu wprowadzenia w 2024 roku tematycznych kolekcji eBooków poświęconych sztucznej inteligencji obserwujemy bardzo duże zainteresowanie tymi zasobami. Kolekcje te oferują setki tytułów dotyczących aktualnych tematów, takich jak AI, ChatGPT, machine learning, deep learning czy data science.

Warto również wspomnieć o kolekcjach skupionych na praktycznych zastosowaniach technologii, takich jak Packt i Manning. Zasoby te dobrze odpowiadają na potrzeby uczelni przygotowujących studentów do kariery zawodowej po ukończeniu studiów.

W marcu tego roku wprowadziliśmy również nową kolekcję na platformie IEEE Xplore od Business Expert Press, która oferuje starannie wybrane treści dotyczące kluczowych zagadnień biznesowych. Pomaga ona studentom i młodym inżynierom przygotować się do kolejnego etapu kariery oraz łączyć wiedzę techniczną z zastosowaniami komercyjnymi dzięki materiałom dotyczącym przywództwa, zarządzania projektami i analityki biznesowej.

Wartość dla bibliotek i strategii instytucjonalnych

Co sprawia, że zasoby IEEE Xplore stanowią strategiczną inwestycję z perspektywy bibliotek?

IEEE dostarcza każdego roku około 30% światowych, wiarygodnych nowych badań z zakresu elektrotechniki i informatyki, dlatego jest kluczowym źródłem dla każdej instytucji prowadzącej działalność dydaktyczną lub badawczą w obszarze technologii. Znaczenie tych publikacji odzwierciedlają stale wysokie wskaźniki cytowalności czasopism IEEE.

Inwestycja w zasoby IEEE umożliwia instytucjom dostarczanie użytkownikom kluczowych informacji z szerokiego zakresu dziedzin technologicznych, zwiększanie produktywności, wspieranie innowacji oraz rozwój działalności naukowej i publikacyjnej.

W jaki sposób biblioteki mogą wykazać wpływ zasobów IEEE?

Nie istnieje jeden uniwersalny sposób, jednak zauważyliśmy, że najlepsze programy inżynieryjne i technologiczne na świecie są subskrybentami IEEE - i nie uważamy tego za przypadek. Jednym ze sposobów jest analiza danych dotyczących wyników przed i po rozpoczęciu subskrypcji oraz korzystania z kolekcji.

Efektywność często ocenia się poprzez publikacje w recenzowanych źródłach, takich jak czasopisma i magazyny, oraz analizę wskaźników bibliometrycznych (np. Journal Impact Factor, CiteScore, Eigenfactor). Niektóre instytucje monitorują publikacje w czasopismach z wysokim Impact Factorem i stosują systemy punktowe zależne od kwartylu danego czasopisma.

Oczywiście sama subskrypcja nie gwarantuje publikacji artykułu, ponieważ proces recenzji IEEE jest anonimowy i niezależny od informacji o subskrypcji autorów.

Widoczność badań i wsparcie dla autorów

Jakie praktyczne kroki mogą podjąć badacze z regionu CEE, aby zwiększyć swoją międzynarodową widoczność i wpływ cytowań?

Przed zgłoszeniem artykułu warto analizować wskaźniki bibliometryczne czasopism - niezależnie od wybranego wskaźnika. Czasopisma i konferencje IEEE należą do najczęściej wykorzystywanych źródeł w obszarze inżynierii i technologii i mają globalny zasięg.

Bibliometria pokazuje historyczne wyniki, ale publikacja w czasopiśmie o wysokiej cytowalności zwiększa prawdopodobieństwo uzyskania cytowań także dla nowych artykułów.

Ważne jest również ocenianie zasięgu czytelniczego. IEEE zapewnia autorom maksymalną widoczność dzięki globalnemu zasięgowi obejmującemu ponad 10 milionów użytkowników biblioteki cyfrowej IEEE Xplore. Większa widoczność może prowadzić do większego wykorzystania artykułów i wyższej liczby cytowań.

W jaki sposób IEEE wspiera autorów w procesie publikacji, szczególnie początkujących badaczy?

IEEE wspiera autorów poprzez przejrzysty i uporządkowany proces publikacyjny oparty na renomowanych czasopismach i konferencjach. Systemy zgłoszeń i recenzji wspierają autorów na każdym etapie, oferując szablony, wytyczne, komentarze recenzentów oraz wsparcie redakcyjne.

IEEE regularnie organizuje webinary, udostępnia narzędzia dla autorów oraz inne zasoby pomagające zrozumieć cały proces - od przygotowania badań, przez wybór odpowiedniego czasopisma, po praktyczne wskazówki dotyczące zgłaszania artykułów. Rozwój IEEE Xplore AI Research Suite to kolejny krok w kierunku przyspieszenia badań i lepszego zrozumienia nowych zagadnień.

Jaką rolę odgrywają materiały konferencyjne w szybko rozwijających się dziedzinach?

Materiały konferencyjne stały się ważnym narzędziem rozwoju badań technologicznych, ponieważ zapewniają wiarygodny, recenzowany format publikacji przy szybszym tempie publikowania niż czasopisma naukowe.

W dynamicznie rozwijających się obszarach, takich jak AI, inżynieria kwantowa, komunikacja czy robotyka, są one często pierwszym miejscem publikacji nowych pomysłów. Konferencje IEEE umożliwiają szybkie rozpowszechnianie wyników badań, proces recenzji oraz bezpośrednią informację zwrotną od społeczności naukowej. Dla wielu badaczy, szczególnie na początku kariery, stanowią kluczową ścieżkę budowania dorobku naukowego, nawiązywania współprac i zdobywania cytowań. Materiały konferencyjne indeksowane w IEEE Xplore zapewniają, że prace te są widoczne i możliwe do cytowania na całym świecie.

AI, innowacje i nowe technologie

W jaki sposób IEEE wspiera badania nad AI i innowacje interdyscyplinarne?

Jako jedna z czołowych organizacji w obszarze sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego, IEEE odgrywa kluczową rolę w rozpowszechnianiu najnowszych badań i pomaga organizacjom oraz użytkownikom śledzić najnowsze przełomy technologiczne. IEEE wydaje jedne z najczęściej cytowanych czasopism dotyczących AI, posiada więcej cytowań patentowych związanych z technologiami AI niż jakikolwiek inny wydawca i jest liderem w zakresie standardów oraz certyfikacji dot. AI & Ethics.

W ciągu ostatnich pięciu lat IEEE opublikowało ponad 600 000 artykułów związanych z AI. Dodatkowo rozwija nowe narzędzia na platformie IEEE Xplore (obecnie w fazie beta), które pomagają badaczom szybciej znajdować odpowiednie treści i lepiej rozumieć ich kontekst.

Nauczanie, standardy i kompetencje przyszłości

W jaki sposób wydziały mogą integrować zasoby IEEE z dydaktyką?

Wydziały mogą wykorzystywać zasoby IEEE do łączenia teorii z praktyką na kilka sposobów:

  • włączanie aktualnych artykułów z czasopism i konferencji IEEE do programu zajęć
  • wykorzystywanie standardów IEEE jako studiów przypadku w obszarze projektowania, bezpieczeństwa czy kompatybilności
  • przygotowywanie projektów wymagających pracy z IEEE Xplore przy rozwiązywaniu rzeczywistych problemów
  • wykorzystywanie eBooków i tutoriali jako materiałów uzupełniających

Takie podejście pomaga studentom rozwijać nie tylko wiedzę techniczną, ale również znajomość narzędzi i standardów wykorzystywanych w praktyce.

Jak widzi Pan rozwój publikowania naukowego w ciągu najbliższych 5–10 lat?

Tempo rozwoju nowych badań będzie nadal rosło i szybko ewoluowało, a sztuczna inteligencja odegra zarówno pozytywną, jak i potencjalnie negatywną rolę. AI pomoże badaczom pracować efektywniej i szybciej zdobywać nowe wnioski, jednak przy nieetycznym wykorzystaniu może prowadzić do nadużyć systemu opartego na liczbie publikacji.

Open Access będzie nadal się rozwijał, ale nie będzie odpowiedni dla wszystkich autorów i wszystkich dziedzin. Przeniesienie kosztów publikowania z czytelników na autorów stanowi wyzwanie szczególnie tam, gdzie brakuje finansowania, dlatego można spodziewać się dalszego zapotrzebowania na modele subskrypcyjne lub hybrydowe.

Uważam, że środowisko publikacyjne stopniowo ustabilizuje się w kierunku globalnego modelu hybrydowego, w którym część treści będzie publikowana w Open Access, a część w modelu subskrypcyjnym - zgodnie z preferencjami autorów - i że taka równowaga może utrzymać się przez długi czas.

Jeśli jesteś zainteresowany/a ofertą IEEE, zapraszamy do kontaktu