Sztuczna inteligencja coraz śmielej wspiera proces wyszukiwania naukowego i analizę informacji. W EBSCO podejście do AI koncentruje się na zrównoważonym i odpowiedzialnym wykorzystaniu technologii, która ułatwia badaczom, studentom i bibliotekarzom dotarcie do rzetelnych źródeł wiedzy. W ramach cyklu „AI w służbie wiedzy – podejście EBSCO” odbyła się sesja praktyczna, poświęcona demonstracjom i zastosowaniom narzędzi AI w środowisku wyszukiwania EBSCO.
Spotkanie poprowadziła Urszula Nowicka, Senior Customer Training Specialist w EBSCO. W trakcie webinarium uczestnicy mieli okazję zobaczyć, jak w praktyce działają dwie funkcje oparte na sztucznej inteligencji: wyszukiwanie w języku naturalnym (Natural Language Search) oraz Podsumowania AI (AI Insights).
Podczas sesji zaprezentowano:
- sposób aktywacji nowych funkcji w panelu administracyjnym EBSCO,
- praktyczne przykłady wyszukiwania w języku naturalnym,
- oraz działanie podsumowań AI, które pomagają szybciej ocenić przydatność artykułu.
Webinarium miało charakter interaktywny – w trakcie spotkania uczestnicy zadawali liczne pytania dotyczące działania i możliwości AI w produktach EBSCO. Poniżej publikujemy zestawienie pytań i odpowiedzi, które padły podczas sesji w dniu 19 listopada 2025 roku.
Pytania i odpowiedzi
Podsumowania AI (AI Insights)
Czy możemy sprawdzić w danych użytkowania, czy użytkownicy korzystali z komponentów AI, m.in. z funkcji Podsumowania AI?
Tak. Na poziomie raportów EBSCO można generować informacje, czy Podsumowania AI były wykorzystywane. Dane te są widoczne zarówno w standardowych raportach EBSCO, jak i w raportach COUNTER 5.1. Informacja o wykorzystaniu funkcji AI pojawia się w raportach od czerwca 2025 roku, wcześniej nie była uwzględniana.
Czy tłumacz Microsoftu jest wykorzystywany w Podsumowaniach AI?
Nie. Podsumowania AI są tłumaczone przez Amazon Translate. Microsoft Translator jest używany tylko do tłumaczenia pełnych tekstów artykułów w trybie online.
Czy Podsumowania AI nie naruszają postanowień wydawców dotyczących braku zgody na szkolenie narzędzi AI?
Nie. Podsumowania AI nie wykorzystują treści do trenowania modeli. Niektóre wydawnictwa nie wyrażają zgody na wyświetlanie wypunktowanych podsumowań, dlatego przy ich publikacjach przycisk „Podsumowanie AI” nie jest dostępny.
Jak włączyć opcję Podsumowań AI?
Podsumowania AI nie są domyślnie aktywne. Aby je włączyć, należy zgłosić się do EBSCO – zespół przygotowuje wewnętrzne zamówienie w dziale sprzedaży. Funkcja jest bezpłatna, ale wymaga aktywacji po stronie EBSCO.
Od czego zależy wyświetlenie się Podsumowania AI?
Podsumowanie pojawia się tylko wtedy, gdy:
- artykuł ma pełny tekst w bazie EBSCO subskrybowanej przez bibliotekę,
- biblioteka ma włączoną funkcję Podsumowań AI,
- wydawca zezwala na wyświetlanie generatywnych podsumowań,
- tekst jest wystarczająco długi, aby wygenerować kilka kluczowych punktów.
Czy Podsumowania AI przygotowywane są na podstawie całego artykułu czy tylko na podstawie abstraktu?
Podsumowania bazują na pełnym tekście artykułu, czyli pojawią się tylko w momencie, gdy artykuł jest dostępny w pełnym tekście. Podsumowania mają charakter syntetyczny - zwykle zawierają od dwóch do pięciu kluczowych punktów, które pomagają w szybkiej ocenie przydatności artykułu, ale nie zastępują jego przeczytania. Podsumowanie ma ukierunkować użytkownika i pomóc w decyzji, czy warto przeczytać cały artykuł.
Jak użytkownik anglojęzyczny ma skorzystać z Podsumowań AI?
Język podsumowań automatycznie dopasowuje się do języka interfejsu platformy, który z kolei jest uzależniony od języka przeglądarki internetowej użytkownika. Istnieje jednak możliwość ręcznej zmiany języka interfejsu, klikając w prawym górnym rogu ekranu. Do wyboru jest ponad 30 języków. Po zmianie języka interfejsu, podsumowania AI będą generowane w wybranym języku, takim jak angielski, francuski czy niemiecki, niezależnie od języka oryginalnego artykułu. System umożliwia różne kombinacje, na przykład artykuł w jednym języku, a interfejs w innym, i dostosowuje język podsumowania do ustawień interfejsu użytkownika.
Czy planowane jest dodanie w Podsumowaniach AI odnośników umożliwiających wgląd do fragmentów tekstu, z których pochodzą dane informacje?
Aktualnie nie ma planów wdrożenia takich odnośników, jednak EBSCO rozważa umieszczenie fragmentów zaczerpniętych bezpośrednio z artykułu w cudzysłowie. Dzięki temu w przyszłości użytkownicy będą mogli łatwiej zidentyfikować, które fragmenty tekstu zostały użyte do stworzenia podsumowania.
Wyszukiwanie w języku naturalnym (Natural Language Search)
Czy można zadawać pytania w języku polskim i jak to się ma do zadawania pytań w języku angielskim?
Tak, można zadawać pytania po polsku. Wyniki wyszukiwania pojawiają się głównie w języku angielskim. Wyszukiwanie po polsku działa dobrze, ale traktujmy je jako rozwiązanie dodatkowe. Najlepsze wyniki daje wyszukiwanie w języku angielskim, bo większość metadanych i map pojęć jest w tym języku.
Które wyszukiwanie (w języku naturalnym czy tradycyjne) zwraca lepsze wyniki i które kiedy stosować?
To zależy. Jeśli chcemy zrobić wyszukiwanie szerokie i intuicyjne, warto użyć języka naturalnego - daje więcej wyników. Jeśli zależy nam na precyzyjnym, ukierunkowanym wyszukiwaniu, lepsze będzie tradycyjne. W praktyce można łączyć obie metody - zacząć od języka naturalnego, a potem doprecyzować klasycznie.
Czy zapytanie w języku naturalnym pozwala na fasetowanie (np. ograniczenia języka artykułu, daty publikacji)?
Aby zawęzić wyniki do konkretnego języka lub daty publikacji, należy skorzystać z filtrów dostępnych nad listą wyników po przeprowadzeniu wyszukiwania (np. w języku naturalnym). Aby wyświetlić wszystkie dostępne filtry, wystarczy kliknąć przycisk „Wszystkie filtry”. Spowoduje to wyświetlenie dodatkowej kolumny po prawej stronie, w której można ograniczyć wyniki, na przykład do daty publikacji, języka tekstu, typu źródła czy wydawcy. Należy jednak pamiętać, aby nie uwzględniać tych wytycznych w przygotowywanym zapytaniu wyszukiwawczym. Przykładowo, zapytanie wprowadzone w formie: Show peer reviewed articles in english about business management nie przyniesie oczekiwanych rezultatów.
Czy sposób zapytania może wpłynąć na wybór wyników, jeśli użyję bardziej zaawansowanego promptu?
Sposób sformułowania pytania ma znaczenie, ponieważ system za każdym razem analizuje intencję użytkownika. Najlepsze rezultaty uzyskuje się, gdy pytania tworzone są pełnymi zdaniami – wtedy wyniki są trafniejsze i lepiej dopasowane. Jeśli prompt jest bardziej rozbudowany i szczegółowy, również zapytanie z operatorami logicznymi generowane przez AI będzie zawierało więcej elementów. Warto też pamiętać, że AI działa w czasie rzeczywistym, dlatego nie zawsze przekształci te same zapytania w identyczny sposób. Zdarza się nawet, że wyniki dla tego samego zapytania w trybie wyszukiwania w języku naturalnym, wykonanego na tym samym profilu w pewnych odstępach czasu, mogą się różnić.
Co się stanie, gdy użytkownik wyłączy opcję wyszukiwania w języku naturalnym przy założeniu, że biblioteka wybierze ten tryb jako domyślny?
Wyszukiwanie w języku naturalnym nie jest obecnie trybem domyślnym, ale biblioteka może ustawić je jako domyślne. Jeśli użytkownik zdecyduje się zrezygnować z tego trybu, system automatycznie przełączy się na standardowy tryb wyszukiwania interfejsu: w EBSCOhost będzie to „sąsiedztwo pojęć”, a w EDS – „znajdź wszystkie moje szukane terminy”. Istnieje również możliwość ręcznej zmiany trybu wyszukiwania.
Czy tryb wyszukiwania w języku naturalnym jest dostępny w aplikacji mobilnej EBSCO?
Tak, może być dostępny, ale pod warunkiem, że został ustawiony jako domyślny tryb wyszukiwania w panelu administracyjnym. W aplikacji mobilnej nie ma możliwości przełączania trybów wyszukiwania, więc jeśli biblioteka nie ustawi wyszukiwania w języku naturalnym jako domyślnego, aplikacja będzie korzystać z tradycyjnego trybu.
Czy opcja wyszukiwania w języku naturalnym jest dostępna za pośrednictwem API?
Nie. Na dzień dzisiejszy API nie obsługuje trybu wyszukiwania w języku naturalnym, choć rozważane jest jego uwzględnienie w przyszłości.
Praktyka i materiały wspierające
Czy warto ponowić zapytanie z wykorzystaniem narzędzia AI po zakończeniu przeglądu systematycznego?
Tak, warto. Może to przynieść nowe wyniki, ponieważ tezaurusy i indeksy w EBSCO są ciągle rozwijane. Jednak trzeba zachować spójność metodologiczną – w publikacji należy opisać, że dodatkowe zapytanie przeprowadzono z użyciem AI.
Czy dostępne są grafiki promujące rozwiązania EBSCO w zakresie AI do umieszczenia na stronie biblioteki lub w mediach społecznościowych?
Tak. EBSCO udostępnia gotowe materiały promocyjne:
Jak najlepiej wpisywać prompty? Czy są jakieś zasady?
Pytania należy formułować pełnymi zdaniami, w sposób naturalny, jak w rozmowie, unikając pojedynczych słów. Wyszukiwanie w języku naturalnym działa najlepiej, gdy zapytanie jest sformułowane w sposób płynny, na przykład: Jaki jest wpływ zmian klimatu na rolnictwo? Warto pamiętać, że wyszukiwania w języku naturalnym nie łączymy z wyszukiwaniem według kodów pól (np. TI dla tytułu, AB dla abstraktu czy TX dla całego tekstu). Aby sprawdzić, jak system zinterpretował zapytanie, można skorzystać z opcji „Pokaż zawężone zapytanie”. W razie potrzeby warto łączyć wyszukiwanie naturalne z tradycyjnym, by precyzyjniej określić wyniki.
Zapraszamy na kolejne sesje z serii!
Cykl webinarów EBSCO o sztucznej inteligencji pt.: "AI w służbie wiedzy: podejście EBSCO" trwa – już wkrótce kolejne spotkania poświęcone teoretycznym i praktycznym aspektom wykorzystania AI w pracy naukowej i w bibliotekach.
